De eerste 100 dagen van Ingrid Kolkhuis Tanke - Directeur Studiekeuze123

maandag | 22 september 2014

De eerste 100 dagen van Ingrid Kolkhuis Tanke - Directeur Studiekeuze123

Sinds maart 2014 is Ingrid Kolkhuis Tanke directeur van Studiekeuze123. Hoog tijd om de eerste balans op te maken! Wat brengt een voormalig directeur van het Oogfonds bij een onderwijsgerelateerde organisatie? En wat zijn haar ambities en doelen voor de stichting?

Fotografie: Liesbeth Dinnissen

Hiervoor was u directeur van het Oogfonds. Wat is uw affiniteit met het onderwerp 'studiekeuze'?

Als voormalig directeur van het Oogfonds, ben ik misschien een vreemde eend in de bijt, maar ik ben in 1993 afgestudeerd in communicatiewetenschap op het onderwerp: studie- en beroepskeuze en de rol van informatie en communicatie. Vragen als: hoe verloopt het studiekeuzeproces? Wie zijn de belangrijkste beïnvloeders in het proces en hoe kunnen we met behulp van informatie de studiekiezer helpen….stonden centraal. De vacature voor directeur bij Studiekeuze123 kwam dan ook als een welkome verrassing: ‘Er bestond blijkbaar een stichting die zich 100% inzet om een bijdrage te leveren aan de studiekeuze!’

Uw afstudeerscriptie heeft u geschreven eind jaren 90. Welke veranderingen ziet u in de maatschappij ten aanzien van het thema studiekeuze?

In het algemeen valt in de samenleving een verschuiving waar te nemen van aanbod- naar vraaggestuurde levering van diensten. Het accent is meer komen te liggen op het goed luisteren naar de vraag om vervolgens daarop een zo passend mogelijk aanbod te creëren. Het keuzehulpmiddel Studiekeuze123 moet heel goed aansluiten bij de behoefte van de gebruikers; de studiekiezers! Daarnaast spelen er drie belangrijke zaken: minder afgebakende beroepen, studiekeuze als startpunt van de loopbaan en de rol van de ouders.

Minder afgebakende beroepen
In het verleden lagen loopbanen van individuen redelijk vast; na een opleiding koos men uit een aantal beroepen en men kwam in een baan terecht waarin je tot het einde van je loopbaan bleef. De verschuiving van een industriële naar een postindustriële naar een kennis-/netwerksamenleving heeft een verandering teweeg gebracht in de werksituatie. De arbeidsverhoudingen zijn flexibeler geworden en werk steeds specialistischer: van duidelijke professies naar meer vager omschreven, minder afgebakende functies. Jongeren geven aan dat het niet precies weten wat een beroep inhoudt een belangrijke obstakel is in het oriëntatieproces van studie en beroep. Jongeren denken in het oriëntatieproces eerder over wat ze later willen worden dan dat ze de vraag stellen: welke studie zal ik kiezen?

De rol van ouders in het studiekeuzeprocesStudiekeuze als startpunt van de loopbaan
Waar je vroeger bij het kiezen van een beroep de loopbaan haast kon uittekenen, lijken loopbanen van nu steeds minder op elkaar. Mensen zijn beter opgeleid, mondiger, geëmancipeerd en meer onafhankelijk. Door de individualisering nemen mensen steeds meer verantwoordelijkheid voor hun eigen loopbaan: men wil interessant en zinvol werk dat gecombineerd kan worden met hun privéleven. Hierdoor is de nadruk op flexibiliteit vergroot. Bedrijven en instellingen zijn minder geneigd werknemers langdurige arbeidsovereenkomsten aan te bieden. Ook hierdoor wisselen mensen gedurende hun carrière meerdere malen van werkgever, functie en beroep. Studiekeuze is niet meer een proces dat men voor eens en voor altijd moet maken. Het is steeds vaker een startpunt in een loopbaan van waaruit men begint en wat in de loop der jaren meermalen heroverwogen, verdiept of bijgeschaafd wordt.

Met het maken van een studiekeuze wordt de eerste grote stap in het loopbaanoriëntatieproces gezet. Het proces van oriënteren begint uiteraard al veel eerder. Vanaf de basisschool is een kind bezig te ontdekken waar hij of zij belangstelling en talent voor heeft. Gedurende deze fase doet een kind allerlei verschillende ervaringen op die van belang zijn in het uiteindelijke keuzeproces. De rol van ouders en afkomst van de ouders in termen van sociale klasse zijn belangrijke elementen in hoe een kind tegen zichzelf aankijkt en ten aanzien van zijn of haar toekomst. Onderzoeker dr. Frans Meijers geeft aan dat jongeren hun studie- en beroepskeuze zien als een individuele keuze maar zij betrekken meestal wel hun ouders daarbij. Kinderen nemen voor een groot deel het wereldbeeld van de ouders over wat betreft arbeid en beroepen en studie. Ouders zijn in het studiekeuzeproces belangrijk wat betreft het doorgeven vanuit de opvoeding, maar geven voornamelijk informatie door die zij zelf paraat hebben. In die zin is de reikwijdte van de informatie die ouders kunnen geven beperkt, namelijk vanuit hun eigen perspectief. Externe aanvullende informatie vanuit andere aanbieders (zoals bijvoorbeeld Studiekeuze123) kan de studiekiezer verder helpen met het matchen van zelfbeeld en het aanbod van studies en de latere beroepspraktijk.

Hoe gaat Studiekeuze123 om met deze veranderingen?

De ‘klant’ van Studiekeuze123, de studiekiezer, beschikt over de middelen om kennis en informatie te krijgen die hij/zij nodig heeft in het studiekeuzeproces. Vraagsturing binnen Studiekeuze123 betekent dan ook dat de organisatie haar middelen inzet om de verschillende te onderkennen doelgroepen op maat te kunnen bedienen. In het sterk veranderende onderwijsveld vraagt de studiekiezer ook aan ons om mee te gaan in het gegeven dat studiekeuze meer gezien moet worden als een longitudinaal proces waar op meerdere momenten in een mensenleven georiënteerd moet worden. Tot op heden richtte Studiekeuze123 zich hoofdzakelijk op het keuzemoment ná het behalen van een middelbare schooldiploma dan wel MBO-4 diploma. Dit zal dan ook een aanpassing en herinrichting vragen van de werkwijze en de producten van Studiekeuze123. Door de studiekiezer meer aan het woord te laten, verwachten wij tevens dat dit proces zal leiden tot innovaties.

Het werk van Studiekeuze123 gaat ervan uit dat ergens in het proces de studiekiezer behoefte krijgt aan externe informatie al was het maar om zich te oriënteren op de mogelijkheden (het studieaanbod) en om de voorlopige keuze te verifiëren en mogelijkheden te vergelijken. Dit kunnen wij vanuit onze praktijk onderbouwen met de bezoekersaantallen op onze site (rond de 700.000 per jaar en in sommige maanden ruim 100.000 per maand). Waar we in de komende fase voor staan is beter te achterhalen met welk soort vragen de verschillende studiekiezers bij ons aankloppen en hoe wij hier meer afgestemd op willen inspelen.

Maar als het gaat om het voorkomen van studie-uitval moeten we de beperking van het verstrekken van studiekeuze-informatie als hét instrument onder ogen zien: studiekeuze-informatie speelt weliswaar een belangrijke rol maar is niet de enige factor.

Dat klinkt als een behoorlijke grote taak. Studiekeuze123 is een kleine organisatie. Hoe gaat u dat aanpakken?

Allereerst door dit niet alleen te gaan doen, maar in samenwerking met andere partijen. Door Studiekeuze123 is de aanbodzijde van studiekeuze-informatie over het hoger onderwijs centraal bijeengebracht en openbaar beschikbaar gesteld. Het ontbreken van informatie over wat bepaalde vakgebieden en beroepen inhouden is volgens de wetenschappelijke inzichten echter een struikelblok in het keuzeproces. Met het aanbieden van studiekeuze-informatie draai je dus slechts aan één van de vele knoppen. Idealiter zouden deze twee informatieterreinen in onderlinge samenhangende relatie aan de studiekiezer aangeboden moeten worden. Vanuit de arbeidsmarkt moet dan ook eenzelfde beweging op gang worden gebracht (of hetgeen er al ontwikkeld en beschikbaar is beter organiseren). Zo kan de maatschappelijke vraag naar hoger geschoold arbeidspotentieel, waarbij de toekomstige behoeften en soorten arbeid inzichtelijk worden gemaakt, worden gelinkt aan de vraag naar studiekeuze-informatie. Als we in Nederland de ambitie hebben studiekeuze te verbeteren en studie-uitval daadwerkelijk terug te willen dringen en een betere afstemming tussen vraag en aanbod op de (toekomstige) arbeidsmarkt willen realiseren, zal dat moeilijk worden om alleen vanuit het onderwijsveld tot stand te laten komen. Dit vraagt inzet vanuit vele partijen. Hier is behoefte aan een grotere visie waar het onderwijs, de overheid en arbeidsmarktpartijen hun rol in moeten spelen.

U gaf aan dat ‘de studiekiezer’ niet bestaat en we te maken hebben met een grote diversiteit aan doelgroepen. Over wie hebben we het dan?

Studeren stopt niet nadat men school verlaat of afgestudeerd is. De vraag naar goede opleidingen en cursussen is er een die continu is. Waar in de beginfase Studiekeuze123 zich meer heeft gefocust op scholieren die voor een studiekeuze staan, willen we nu onze producten en data op maat maken voor de verschillende levensfases waarin men zit. Vanaf het moment dat een scholier zijn profiel moet kiezen tot aan een mogelijke keuze voor postdoc onderwijs en bij- of omscholing.

In concreto betekent het dat bovenstaande doelgroepen uit de informatie van Studiekeuze123 gemakkelijk informatie op maat moeten kunnen vinden die toepasbaar is op meerdere momenten en verschillende fases in het leven. Studiekeuze123 kan hiermee gebruikers langer bedienen en op meerdere momenten ondersteunen.

Wat betekent dat dan ‘informatie op maat aanbieden’?

Voor het op maat maken van informatie moeten we weten wanneer en met welke vragen mensen op zoek gaan naar studiekeuze-informatie bij Studiekeuze123. Wat verwachten zij te vinden voor welke momenten en welke studiefase. In het onderwijs is op korte termijn een aantal belangrijke wijzigingen doorgevoerd dat verregaande consequenties heeft voor studiekiezers en studenten; denk aan de implicaties van de Wet Kwaliteit in Verscheidenheid en het sociaal leenstelsel. Wij zullen samen met onze doelgroepen deze thema’s
bespreken en bepalen waar de informatievraag ligt en hoe Studiekeuze123 hierop kan inspelen. Vanaf najaar 2014 zullen we via focusgroepen deze inzichten over, maar vooral mét, onze doelgroepen verzamelen.
Een concreet voorbeeld is de nieuwe tool op Studiekeuze123.nl: ‘Van Profiel naar Studie’. Dat het gekozen profiel van groot belang is voor de keuzemogelijkheden voor een opleiding is bekend. Met deze tool kunnen studiekiezers in drie stappen eenvoudig zien of hun profiel direct toelating biedt of dat er wellicht nog aanvullende vakken nodig zijn.

Hoe wilt u de verschillende doelgroepen gaan bereiken?

Om vraaggestuurd te kunnen aanbieden is het belangrijk om de eigen communicatiemiddelen af te stemmen op het gewenste gebruik van de doelgroep. Voor de komende jaren is het dan ook belangrijk te investeren in de communicatiemiddelen die vooral de jongere doelgroep (16 tot 25 jaar jaar) gebruiken. Online en social mediastrategie staat bij onze organisatie nog in de kinderschoenen en zal in de komende periode dan ook sterk worden ontwikkeld. De website Studiekeuze123.nl is de site waar alle data op staat en die maandelijks door veel mensen wordt bezocht. Op dit moment is de site minder geschikt voor mobiel en tabletgebruikers. Voor veel jongeren is hun mobiel of tablet echter hét medium waarmee ze dagelijks informatie verzamelen. Op korte termijn komt er dan ook een mobiele site.

Tot slot, wat is uw persoonlijke tip aan studiekiezers?

Het maken van een keuze is voor velen best lastig. Probeer een afweging te maken van dingen die je weet van jezelf: ben je praktisch of meer een denker? Welke vakken op school gaan je goed af? Heb je in je vrije tijd activiteiten gedaan in een club of vereniging waar je veel plezier aan beleefde? Praat hierover ook met vrienden en je ouders; zij kennen je heel goed! Het is verleidelijk om, als je niet weet wat je wilt, mee te gaan in de keuze van je beste vriend of vriendin. Maar als het niet bij jou past, is de kans groot dat je later gaat afhaken. Tegelijkertijd: Ontspan! Het is geen keuze van leven of dood. Het onderwijs in Nederland is van een hoog niveau en vele opleidingen bieden toegang tot uiteenlopende werkomgevingen. Belangrijk is dat je iets kiest waarvan de kans groot is dat je het wilt en kunt afmaken.

Studiekeuze123
September 2014

Download het interview in pdf-formaat.

Delen via: